Адабий дүйнө

4 , Июль, 5:24 322

Юнус Эмре -агартуучу акын

image

Юнус Эмре - дүйнөлүк акын. Орто Азия элдери үчүн Ахмед Яссави кандай орунду ээлесе Юнус Эмре дагы Түрк эли үчүн ошондой кадырлуу болгон. 

Юнус Эмре 13-кылымда Түркияда  жашап өткөн. Юнус медреседе окуу менен бирге тарых, география, философия, сабактарын өздөштүргөн. Өз  мезгилинде араб жана фарс тилдерин мыкты билген. Месопотамия, Анадолу жана Балкан аймактарына өзүнүн өчпөс изин калтыруу менен түрк-ислам суфизм адабиятын негиздеген жана огуз түрктөрдүн оозеки тилин жазма тилди калыпка салган. Жети кылымдык тарыхты камтыган акындын тили азыркы батыш түрк тилинин өзөгүн түзүп келет.

Юнус Эмре Кудайды таанып-билүүгө багытталган диний, дидактикалык ырларды жазган. Ал өлүм, өмүр, дүйнө, тагдыр, чындык сыяктуу адам баласын ойлонто турган олуттуу темаларга басым жасаган. Ошол темалардын түпкү маңызында жаткан сырларды ачуу менен адамзаттын турмуш жолун, тагдыр таржымалын калыс жана адилеттүү баяндаган. Чындыгында, акындын мындан жети жүз жыл абалкы туңгуюк турмуштун курчоосунда калган көпчүлүк адамзаттын "агартуу" далалаты менен өз жарыгын төгөрөктүн төрт бурчуна жайылтуу аракети, европалыктардын "агартуу" кыймылынын беш кылым оболу жүзөгө ашкан болчу.

Акындын  ырлары кылымдардан  бою окурмандар тарабынан өзгөчө ызаат менен жүрөктөрдөн орун таап келет. Эсиңиздерге сала кетсек Түрк дүйнөсүнүн жаш жазуучулар уюмунун Кыргызстандагы атайын өкүлү Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар уюмунун мүчөсү акын Алтынбек Исмаилов "Сүйүүнүн султаны Юнус Эмре"аттуу китепти чыгарып акындын ырларын кыргыз тилинде сүйлөткөн.


Эгерде ката тапсаңыз, текстти белгилеп Ctrl+Enter басыңыз